شك در تكليف سه مطلب داريم كه اين شبهه بدويه خود بر سه قسم است . 1 - شبهات تحريميّه : يعنى نمىدانيم كه آيا فلان عمل مثلا : شرب توتون حرام است يا نه كه هميشه يك طرف شبهه احتمال حرمت و طرف ديگر احتمال غير وجوب از ساير احكام ( اباحه ، كراهت ، استحباب ) است . 2 - شبهات وجوبيّه : يعنى نمىدانيم آيا فلان عمل مثل : اقامه در نماز آيا واجب است يا خير كه هميشه يك طرف شبهه احتمال وجوب و طرف ديگر احتمال غير حرمت از احكام ( اباحه ، كراهت ، استحباب ) است . 3 - دوران بين المحذورين : يعنى نمىدانيم فلان عمل در اسلام واجب است يا حرام كه هميشه يك طرف شبهه ، وجوب و طرف ديگر آن حرام است . شك در اصل تكليف يا اين است كه متعلق تكليف يك فعل كلى است كه داراى حكم شرعى كلى است مثل : شرب توتون كه شك در حرمت آن داريم كه هم موضوع و هم حكم هر دو كلى است يا دعا عند رؤية الهلال كه شك داريم واجب است يا نه كه در اين قسم از اقسام شبهه گاهى فقدان نص است و گاهى اجمال نص و گاهى تعارض نص است . يا اين است كه متعلق تكليف يك فعل جزئى و داراى حكم جزئى است مثل : اينكه نمىدانيم اين مايع خارجى شراب است يا آب . در قسم دوم شبهه ، امور خارجيه است فى المثل : اينكه مايع حلال با مايع حرام شبيه‌اند و امر بر ما مشتبه شده است . ( * ) حاصل مطلب در ( ثم ان الكلام فى الاصول الاربعة يحصل باشباعه فى مقامين ) چيست ؟ اين است كه : وارد بحث اصلى شده و سخن را پيرامون اصول اربعه در دو مقام قرار مىدهد . مقام اول : بيان حكم شك است بدون در نظر گرفتن حالت سابقه ، كه مجراى يكى از سه اصل برائت ، احتياط و تخيير است ، كه در اين مقام از اين اصول صحبت مىشود . مقام دوم : بيان دستورالعمل شك در حكم واقعى است در صورت لحاظ حالت سابقه ، كه اينجا مجراى استصحاب است .